Pro manko de dolaro jare

Ĝi estas mortigaĵo kiu pli da infanoj malpli ol kvinjara mortigas ol morbilo, malario kaj aidoso.  Fakte, tra la disvolviĝanta mondo ĝi estas la kvara plej granda kialo de morto kaj malsano.  Tamen verŝajne vi neniam aŭdis pri la problemo.

...Pli ol triono da homaro devas kuiri ĉiutage per tradiciaj fornoj kiuj bruligas lignon, plantrestaĵojn aŭ fekaĵon.  Kaj kuirfumo, kiel cigaredfumo, estas miksaĵo de venenoj inkluzive de karbona monooksido, nitrogenaj oksidoj kaj kancerogenaĵo kiel formaldehido kaj benzeno.  Tio klarigas kial oni pensas ke kuirfumo mortigas 1,6 milionojn da homoj ĉiujare, plejparte virinojn kaj junajn infanojn....

(...) Sed ili povus toleri elspezon por forno kun kamentubo kiu kondukas fumon ekster la domon.   Se la konstruo de la domo estas tia ke kamentubo ne eblas, preskaŭ egale bonas kapuĉo kun fumtubo kiu kondukas fumon supren en la tegmenton.

Oni taksas ke po 2.5 bilionoj da dolaroj jare dum 12 jaroj provizus al 2 bilionoj da homoj sanan endoman medion - ĉirkaŭ $1 por ĉiu homo jare.

(laŭ artikolo en New Scientist)

For want of a dollar a year

It is a lethal agent that kills more children under the age of five than measles, malaria or AIDS.  In fact, across the developing world it is the fourth biggest cause of death and disease.  Yet you have probably never heard of the problem.


...More than a third of humanity have to cook every day on traditional stoves that burn wood, crop residues or dung. And cooking smoke, like cigarette smoke, is a cocktail of poisons including carbon monoxide, nitrogen oxides and carcinogens such as formaldehyde and benzene.  This explains why cooking smoke is thought to kill 1.6 million people every year, mostly women and young children. ....

(...) But they could afford a stove with a chimney that takes the smoke out of the house.  If the structure of the house makes a chimney impossible, a hood which takes the smoke up into the roof can be almost as good.

It is estimated that $2.5 billion a year for 12 years would provide 2 billion people with a healthy indoor environment - about $1 a person a year.